Έθιμα: Κούλουμα και Σαρακοστή

ΚΟΥΛΟΥΜΑ

Ο υπαίθριος εορτασμός της Καθαράς Δευτέρας, συνοδευόμενος -πριν την έναρξη της μεγάλης νηστείας- από χορταστικό σαρακοστιανό γεύμα που περιλαμβάνει λαγάνα (άζυμο άρτο) και σαρακοστιανά φαγητά (ταραμά, χαλβά, ελιές, θαλασσινά, κρεμμύδια, λαχανικά, φασόλια γίγαντες κ.α.), αποτελώντας την τελευταία ευκαιρία για χορό, γλέντι και αστεία. Ο εορτασμός συνοδεύεται από το πέταγμα χαρταετού, έθιμο αρεστό σε παιδιά και μεγάλους, το οποίο συμβολίζει την εξύψωση/τον εξαγνισμό/την ανάταση της ψυχής.

 Η ΚΥΡΑ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ

Την εποχή που δεν υπήρχαν ημερολόγια, προκειμένου ο λαός να έχει κάποια αντίληψη του χρόνου στη διάρκεια της νηστείας της Σαρακοστής, κατασκεύαζε ένα αυτοσχέδιο ημερολόγιο με χαρτί ή με ζυμάρι, την κυρά Σαρακοστή. Είχε τη μορφή καλόγριας, φορούσε σκουρόχρωμα ρούχα και σταυρό στο κεφάλι, τα χέρια της ήταν σταυρωμένα, γιατί προσευχόταν, μα δεν είχε στόμα διότι νήστευε και απέφευγε να μετέχει σε απρεπείς κουβέντες. Τα πόδια της ήταν εφτά όσες και οι εβδομάδες της νηστείας μέχρι το Πάσχα. Συνήθως την έβαζαν στα εικονίσματα. Κάθε Σάββατο, την κατέβαζαν από τη θέση της για να της κοπεί ένα πόδι. Το τελευταίο πόδι το φύλαγαν μέσα σε ένα ξερό σύκο. Αυτός που το πετύχαινε θεωρούνταν τυχερός.

Στον Πόντο ακολουθούσαν ένα παρεμφερές έθιμο. Χρησιμοποιώντας μία ψητή πατάτα ή ένα κρεμμύδι, έμπηγαν σε αυτά εφτά φτερά κότας. Το κρεμούσαν με σπάγκο από το ταβάνι και στο τέλος κάθε βδομάδας έβγαζαν κι από ένα φτερό.

Η νηστεία της Σαρακοστής κρατάει πάνω από σαράντα ημέρες. Λήγει το Σάββατο της Ανάστασης και το πρώτο αρτύσιμο φαγητό που είθισται να βάζουν στο στόμα τους οι Χριστιανοί είναι το κόκκινο αυγό που τσουγκρίζουν στην εκκλησία ακούγοντας το «Χριστός Ανέστη». Να αναφέρουμε ότι το φαγητό με το οποίο «κλείνουν» το στόμα τους πριν αρχίσει η νηστεία της Σαρακοστής είναι και πάλι το αυγό, κατά το έθιμο της «Χάσκας».

ΕΘΙΜΑ ΤΗΣ ΑΠΟΚΡΙΑΣ

 ΑΠΟΚΡΙΑ

Η λέξη αποκριά σημαίνει αποχή από το κρέας, γιατί οι Χριστιανοί συνήθιζαν να μην τρώνε κρέας. Περιλαμβάνει τρεις εβδομάδες πριν την Καθαρά Δευτέρα και μετά αρχίζει η μεγάλη νηστεία της Σαρακοστής. Την πρώτη εβδομάδα (Προφωνή) διαλαλείται η έναρξή της. Τη δεύτερη (Κρεοφάγου) τρώγεται κρέας ακόμη και την Τετάρτη και την Παρασκευή συνοδευόμενο από γλέντια και φαγοπότια χωρίς κανέναν θρησκευτικό περιορισμό. Την Τρίτη (Τυροφάγου) τρώγονται γαλακτοκομικά προϊόντα σαν ενδιάμεση κατάσταση μεταξύ της κρεατοφαγίας και της νηστείας. Την Καθαρά Δευτέρα ξεκινά η νηστεία της Σαρακοστής.

 ΜΑΣΚΑΡΕΜΑ

Την αποκριά οι άνθρωποι συνηθίζεται να καλύπτουν τα μάτια ή ολόκληρο το πρόσωπό τους με μάσκες, να βάφονται και να φορούν κοστούμια/στολές μεταμφίεσης, ώστε να μην τους αναγνωρίζουν.

 ΣΕΡΠΑΝΤΙΝΕΣ

Η σερπαντίνα είναι λεπτή χάρτινη κορδέλα τυλιγμένη σε καρούλι που ξετυλίγεται με φύσημα. Η ονομασία της προήλθε από τη λατινική λέξη «serpo» που προέρχεται από το ρήμα "ἕρπω" (επειδή η δασεία προφέρεται ως «σ»). Από τις λέξεις «σέρπω»/«σερπετό» προήλθε η λέξη «σερπαντίνα», της οποίας η κίνηση θυμίζει ερπετό.

ΧΑΡΤΟΠΟΛΕΜΟΣ/ΚΟΜΦΕΤΙ

Μικρά κομμάτια χρωματιστού χαρτιού που πετούν την αποκριά μαζί με σερπαντίνες.

ΤΣΙΚΝΟΠΕΜΠΤΗ

Την Τσικνοπέμπτη είθισται οι νοικοκυρές να μαγειρεύουν κρέας, να το αφήνουν να «αρπάξει» και η μυρωδιά της τσίκνας να διαποτίζει τον αέρα. Συνήθως το βράδυ της ίδιας μέρας οι παρέες βγαίνουν στις ταβέρνες και τρώνε ψητό κρέας. Στην Κοζάνη την Τσικνοπέμπτη γίνεται η επίσημη έναρξη της αποκριάς στην κεντρική πλατεία. Μασκαράδες ξεχύνονται στους δρόμους. Το βράδυ ανάβει και ο πρώτος φανός σε μια από τις γειτονιές της πόλης.

ΠΑΡΕΛΑΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΚΡΙΑΣ

Την Κυριακή της Μεγάλης Αποκριάς γίνεται παρέλαση καρναβαλιστών και αρμάτων. Την παρέλαση ανοίγει ο Βασιλιάς Καρνάβαλος και κάθε γειτονιά κατεβάζει στην παρέλαση το δικό της άρμα. Μεταμφιεσμένοι οι Κοζανίτες με παραδοσιακές φορεσιές παρελαύνουν στον κεντρικό δρόμο της πόλης χορεύοντας, τραγουδώντας και πίνοντας κρασί.

ΦΑΝΟΙ

Οι «Φανοί» είναι μεγάλες φωτιές που ανάβουν στις διάφορες γειτονιές της Κοζάνης. Οι ντόπιοι τραγουδούν στο τοπικό ιδίωμα τραγούδια με στίχο σατιρικό και ο κόσμος που μαζεύεται χορεύει γύρω από τη φωτιά κυκλικά, συνοδεύοντας το τραγούδι. Κάθε μέρα, από την Τσικνοπέμπτη και μετά, κάθε γειτονιά ανάβει το δικό της «Φανό» και την Κυριακή της Μεγάλης Αποκριάς ανάβουν όλοι οι «Φανοί» σε όλες τις γειτονιές της πόλης. Ακολουθεί ξέφρενο παραδοσιακό γλέντι ως το πρωί με κρασί και τοπικούς μεζέδες όπως κιχιά, πίτες, λουκάνικα, σουβλάκια.

ΓΑΪΤΑΝΑΚΙ

Η ονομασία του είναι υποκοριστικό της μεσαιωνικής λέξης «γαϊτάνιν», που σημαίνει μεταξωτό κορδόνι, λωρίδα.

Πέρασε στην Ελλάδα από πρόσφυγες του Πόντου και της Μικράς Ασίας και πρόκειται για τον χορό δεκατριών ατόμων γύρω από ένα κοντάρι που κρατά ένας από αυτούς. Από το κοντάρι ξεκινούν δώδεκα μακριές κορδέλες, καθεμιά με διαφορετικό χρώμα. Οι χορευτές κρατούν από ένα γαϊτάνι και χορεύουν ταυτόχρονα ανά ζευγάρια, τραγουδώντας παραδοσιακά τραγούδια.

Ο αριθμός των δώδεκα χορευτών λέγεται ότι δηλώνει τους μήνες του χρόνου που εναλλάσσονται ή τις Ώρες, τις μυθικές θεότητες του χρόνου. Παράλληλα, ο κυκλικός χορός συμβολίζει τον κύκλο της ζωής, την ομόνοια και τη συναδελφικότητα. Η Αποκριά ως γιορτή χαράς που σχετίζεται με την αναζωογόνηση, το ξύπνημα της φύσης και την Άνοιξη συνδυάζεται με το έθιμο αυτό.

ΧΑΣΚΑ

Η «χάσκα» είναι αποκριάτικο έθιμο που συναντάται κυρίως στην περιοχή της Μακεδονίας, την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς. Ο γεροντότερος δένει μια κλωστή στον πλάστη, με τον οποίο ανοίγονται τα φύλλα της πίτας και στην άκρη της κλωστής δένεται ένα ξεφλουδισμένο βραστό αυγό. Όλοι κάθονται οκλαδόν σε γύρο και από τη μέση ο γηραιότερος (συνήθως ο παππούς της οικογένειας) κουνάει σαν εκκρεμές το αυγό στα στόματα των μελών της οικογένειας, τα οποία έχουν δεμένα στην πλάτη τα χέρια τους και προσπαθούν να το χάψουν. Η διαδικασία είναι πολύ διασκεδαστική γιατί δεν είναι εύκολο να φαγωθεί το αυγό. Το έθιμο της χάσκας το επιβάλει σαρακοστιανή επιταγή που λέει «με αυγό κλείνει το στόμα το βράδυ της απόκριας και με αυγό ανοίγει πάλι το βράδυ της Ανάστασης», υπενθυμίζοντας τη νηστεία που πρέπει  να τηρηθεί στο μεσοδιάστημα αυτό. Στο τέλος ζητείται συγχώρεση και οι μικρότεροι ασπάζονταν τα χέρια των μεγαλύτερων της οικογένειας (παππού, πατέρα, νονού) και εύχονταν καλή σαρακοστή και καλή Ανάσταση.

(Πηγή: https://www.verianet.gr/)

___________

*Οι εικαστικές δημιουργίες είναι ατομικά ή ομαδο-συνεργατικά έργα των μαθητών/μαθητριών.

*Τα φύλλα εφαρμογής για τις ατομικές δημιουργίες αντλήθηκαν από το διαδίκτυο (Facebook, σελίδα “Maestra Juanna”, ανάρτηση 09/02/2025).

Οικολογία, γνώση και εικαστική έκφραση

 

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

Θεματική Ενότητα: «Φροντίζω το Περιβάλλον»

Υποθεματική: «Φυσικές καταστροφές, Πολιτική προστασία»

Τίτλος: «Δέντρα πηγή ζωής. Το τελευταίο δέντρο»

Σκοπός και στόχοι

Σκοπός του προγράμματος είναι οι μαθητές/μαθήτριες:

❖ να αντιληφθούν την ωφελιμότητα/ευεργετική αξία των δέντρων και των δασών,

❖ να ευαισθητοποιηθούν στο ζήτημα των πυρκαγιών και των φυσικών καταστροφών,

❖ να προτείνουν τρόπους προστασίας των δασών,

❖ να υιοθετήσουν συμπεριφορές υπευθυνότητας και οικολογική συνείδηση.

Οι δραστηριότητες που επιλέχθηκαν στόχο έχουν να καλλιεργήσουν την/τις:

❖ δεξιότητες μάθησης 21ου αιώνα (4cs: Κριτική σκέψη, Επικοινωνία, Συνεργασία, Δημιουργικότητα),

❖ παραγωγική μάθηση μέσω των τεχνών και της δημιουργικότητας,

❖ ικανότητα έκφρασης μέσω εικαστικών δημιουργιών, διαδραστικών παιχνιδιών, κατασκευών,

❖ κοινωνικές δεξιότητες.

1ο Εργαστήριο: «Γνωριμία με το δέντρο»

❖ Αναζήτηση πληροφοριών σχετικών με το θέμα κι εμπλουτισμός γνώσεων με τη βοήθεια του βιβλίου «Το δέντρο είναι ζωή», εκδόσεις: μαργαρίτα.

❖ Εκμάθηση των μερών που αποτελούν τα δέντρα, διάκριση αυτών σε αειθαλή και φυλλοβόλα, παρατήρηση δέντρων στον αύλειο χώρο του σχολείου.

❖ Γλωσσικά παιχνίδια με καρτέλες, στις οποίες αναγράφονται τα μέρη του δέντρου (λέξεις: «ΡΙΖΕΣ», «ΚΟΡΜΟΣ», «ΚΛΑΔΙΑ», «ΦΥΛΛΑ», «ΑΝΘΗ», «ΚΑΡΠΟΙ») και τα γράμματα που τις συνθέτουν. Συλλαβισμός των λέξεων, αναγνώριση του ήχου του αρχικού τους γράμματος και των επιμέρους γραμμάτων.

2ο Εργαστήριο: Δέντρα πηγή ζωής

❖ Συζήτηση στην ολομέλεια, αναζήτηση πληροφοριών, παρατήρηση. Ανταλλαγή απόψεων/εμπειριών σχετικών με την προσφορά του δάσους (οξυγόνο/σωματική υγεία, επαφή με τη φύση/ψυχική υγεία, παροχή ξυλείας, χαρτιού, φρούτων, βοτάνων, φαρμακευτικών φυτών).

❖ Αναφορά στην ευεργετική επίδραση των δασών στη βελτίωση του κλίματος της περιοχής, στην προστασία από πλημμύρες, στη στέγαση ζώων.

❖ Αναφορά στους κινδύνους που απειλούν το δάσος (υπερβολική υλοτόμηση για ξυλεία/θέρμανση, πυρκαγιές από υψηλή θερμοκρασία, γυαλιά, εμπρησμό, ανθρώπινη απροσεξία/ανευθυνότητα).

❖ Εύρεση τρόπων προστασίας του δάσους (ανακύκλωση, συμμετοχή σε αναδασώσεις, ευαισθητοποίηση της κοινωνίας, κλήση άμεσης δράσης σε περίπτωση πυρκαγιάς).

Οι εικαστικές δημιουργίες είναι έργα των μαθητών/μαθητριών με μαρκαδόρους και κηροπαστέλ. Το δίπτυχο αποδίδει την ευεργετική αξία του δάσους (αριστερή απεικόνιση) και τους κινδύνους/φυσικές καταστροφές (δεξιά απεικόνιση).

3ο Εργαστήριο: «Από τον σπόρο στο δέντρο»

❖ Ακρόαση του παραμυθιού «Ένα δέντρο ζητάει αυλή» (συγγραφέας: Λίτσα Παναγιωτοπούλου, εικονογράφηση: Νίκος Μαρουλάκης, εκδόσεις: ΜΙΝΩΑΣ), συζήτηση, περιγραφή εικόνων, ανα-αφήγηση, επεξεργασία/εμβάθυνση.

❖ Δημιουργία παιχνιδιού λογικομαθηματικών συσχετίσεων: καρτέλες χρονικής ακολουθίας με τα στάδια ανάπτυξης ενός δέντρου.

❖ Άσκηση εμπέδωσης/παιχνίδι στον υπολογιστή: "Από τον σπόρο στο δέντρο. Βάζω τις κάρτες στη σωστή σειρά". https://learningapps.org/display?v=pnpxaksdj20

4ο Εργαστήριο: «Το τελευταίο δέντρο»

❖ Επεξεργασία στην ολομέλεια υλικού από το αρχείο του σχολείου, το περιεχόμενό του οποίου υπάρχει στον ακόλουθο σύνδεσμο: Το δέντρο της ζωής σε τέσσερις εποχές ("Το δέντρο της ζωής σε τέσσερις εποχές"-Υπουργείο Πολιτισμού/ΥΠ.ΠΟ. 2008. Χρησιμοποιείται μόνο για εκπαιδευτικούς σκοπούς).

❖ Γνωριμία με έργα των Ελλήνων ζωγράφων Κώστα Τσόκλη και Γιώργου Ξένου. Περιγραφή αυτών, εντοπισμός στοιχείων που μας εντυπωσιάζουν, έκφραση συναισθημάτων που μας δημιουργούν.

❖ Εικαστική δημιουργία: ομαδική σύνθεση/δημιουργία με θέμα «Το τελευταίο δέντρο» ή/και ατομικά ιχνογραφήματα, που αποδίδουν τις πυρκαγιές.

Αξιολόγηση

Αφού ολοκληρώθηκε η τρίτη θεματική ενότητα «Φροντίζω το Περιβάλλον» των εργαστηρίων δεξιοτήτων με τίτλο «Δέντρα Πηγή Ζωής. Το Τελευταίο Δέντρο», διαπιστώνουμε ότι οι στόχοι που τέθηκαν επιτεύχθηκαν.

Οι μαθητές/μαθήτριες συζήτησαν, μοιράστηκαν εμπειρίες, αντάλλαξαν πληροφορίες και απόψεις, έμαθαν τα μέρη από τα οποία αποτελείται ένα δέντρο, διέκριναν τα δέντρα σε «αειθαλή» και «φυλλοβόλα» κι εμπλούτισαν το λεξιλόγιό τους. Μέσω γλωσσικών παιχνιδιών, έμαθαν τη σημασία νέων λέξεων, τις συλλάβισαν, εντόπισαν τον ήχο του αρχικού τους γράμματος, αναγνώρισαν τα γράμματα που τις συνθέτουν και τις αντέγραψαν. Ψυχαγωγήθηκαν με την ανάγνωση παιδικών λογοτεχνικών κειμένων. Γνώρισαν την πορεία ανάπτυξης ενός δέντρου, κατασκεύασαν παιχνίδια.

Αντιλήφθηκαν τις αιτίες καταστροφής του δάσους, απέκτησαν θετική στάση και ενεργοποιήθηκαν για την προστασία του. Γνώρισαν τα έργα μεγάλων ζωγράφων, εκφράστηκαν καλλιτεχνικά μέσα από ατομικές και ομαδο-συνεργατικές δημιουργίες και μετέφεραν τις γνώσεις που απέκτησαν και σε γραφικό επίπεδο (φύλλα εφαρμογής).

«Όχι βία. Αφήστε μας να ανθίσουμε»

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

Θεματική Ενότητα: «Ενδιαφέρομαι και Ενεργώ-Κοινωνική Συναίσθηση και Ευθύνη»

Υποθεματική: «Συμπερίληψη-Αλληλοσεβασμός, διαφορετικότητα» (σε συνάφεια με την υποθεματική «Ψυχική και Συναισθηματική Υγεία-Πρόληψη» της Θεματικής Ενότητας «Ζω καλύτερα-Ευ Ζην»

Τίτλος: «Όχι βία. Αφήστε μας να ανθίσουμε»

Σκοπός και στόχοι

Σκοπός του προγράμματος είναι:

❖ η καλλιέργεια αμοιβαίου σεβασμού μεταξύ μαθητών/μαθητριών,

❖ η δημιουργία θετικού σχολικού κλίματος ως παράγοντα πρόληψης και αντιμετώπισης φαινομένων βίας, παρενόχλησης, εξαναγκασμού και σχολικού εκφοβισμού,

❖ η ευαισθητοποίηση στο ζήτημα της διαφορετικότητας, η απόκτηση ενσυναίσθησης και η κατάρριψη στερεοτυπικών συμπεριφορών,

❖ η συμμετοχή των μαθητών/μαθητριών σε παιχνίδια και δράσεις ανάλογου περιεχομένου.

Οι δραστηριότητες που επιλέχθηκαν στόχο έχουν να καλλιεργήσουν την/τις:

❖ δεξιότητες μάθησης 21ου αιώνα (4cs: Κριτική σκέψη, Επικοινωνία, Συνεργασία, Δημιουργικότητα),

❖ δεξιότητες της Κοινωνικής ζωής,

❖ δεξιότητες κοινωνικής ενσυναίσθησης,

❖ συμμετοχή των μαθητών/μαθητριών σε παιχνίδια, εικαστικά δρώμενα, δημιουργικούς διαγωνισμούς.

1ο Εργαστήριο: «Δαμάζω τον θυμό»

❖ Συζήτηση με τους μαθητές/μαθήτριες σχετική με καταστάσεις ή πρόσωπα που τους/τις προκαλούν θυμό. Έκφραση των λόγων που αυτό συμβαίνει. Προβληματισμός, κατάθεση εμπειριών/απόψεων, εύρεση τρόπων διαχείρισης του θυμού.

❖ Παιχνίδια χαλάρωσης: μπαλάκια αποφόρτισης, κινέζικες μπαλίτσες υγείας/χαλάρωσης, ξύλινο παιδικό παιχνίδι για μασάζ στην πλάτη, κομποσκοίνι.

❖ Συμπλήρωση σχετικών φύλλων εφαρμογής*. Θέματα: «Θυμώνω όταν…» και «Ζωγραφίζω πράγματα που με κάνουν να χαλαρώνω». Αποτύπωση/απεικόνιση σκέψεων και σε γραφικό επίπεδο.

❖ Παιχνίδι «Δαμάζω τον θυμό». Ο θυμός ως έντονο συναίσθημα συχνά παρασύρει σε μη επιθυμητά ξεσπάσματα. Για την κατάλυση της ισχύος του απαιτείται ψυχραιμία, σύνεση, λογική και χρήση του οπλοστασίου των κανόνων ορθής συμπεριφοράς για την επαναφορά της ευταξίας και την πρόληψη συγκρούσεων. Αναπαράσταση αυτών μέσω συμβολικού παιχνιδιού/διελκυστίνδας. Στο ένα άκρο η Παιδαγωγός (πανίσχυρος θυμός) και στο αντίπαλο άκρο οι μαθητές/μαθήτριες (ωφέλιμες πρακτικές διαχείρισης) ενώνουν δυνάμεις, προκειμένου να επικρατήσουν.

*Πηγή φύλλων εφαρμογής: Επιστημονικό προσωπικό του ΚΕΝΤΡΟΥ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ & ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Π.Ε. ΚΟΖΑΝΗΣ "ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ". Χρησιμοποιούνται μόνο για εκπαιδευτικούς σκοπούς. Θερμές ευχαριστίες.

2ο Εργαστήριο: «Σηκώνω κάρτα αγάπης»

❖ Κατάσταση προβληματισμού/συζήτηση στην ολομέλεια. Παραδείγματα βίας στη σχολική καθημερινότητα, μορφές άσκησης βίας (σωματική, λεκτική, συναισθηματική), αίτια και τρόποι πρόληψης και αντιμετώπισης. Ανταλλαγή σκέψεων, εμπειριών, απόψεων. Κατάθεση προτάσεων επίλυσης διενέξεων. Αναστοχασμός.

❖ Εικαστική έκφραση και δημιουργία. Κατασκευή κάρτας αγάπης: ατομικές συνθέσεις μεικτής τεχνικής (συμβολική ζωγραφική με μαρκαδόρους ή μολύβι, χαρτοκοπτική, χαρτοκολλητική). Έκαστος/εκάστη μαθητής/μαθήτρια φυλά την κάρτα και τη σηκώνει σε περίπτωση εκδήλωσης βίαιης συμπεριφοράς. Παιχνίδι/μορφή υπενθύμισης κανόνων διαχείρισης συγκρουσιακών καταστάσεων, θέσπισης ορίων και καλλιέργειας αμοιβαίου σεβασμού μεταξύ μαθητών/μαθητριών.

3ο Εργαστήριο: «Απελευθερώνω την αγάπη»

❖ Συμβολικό θεατρικό παιχνίδι «Απελευθερώνω την αγάπη». Οι μαθητές/μαθήτριες σε εμβρυακή στάση είναι παγιδευμένοι/ες σε δίχτυ λόγω εκφοβισμού. Αδρανοποιημένοι/ες αδυνατούν να εκπέμψουν θετικά συναισθήματα. Ένα πουλί (σύμβολο φιλίας, ενότητας και θάρρους) με το ράμφος του τρυπά το πλέγμα φόβου. Διαδοχικά τους/τις απελευθερώνει και η αγάπη διαχέεται.

❖ Εικαστική έκφραση και δημιουργία. Ομαδο-συνεργατική σύνθεση που αποτυπώνει το συμβολικό παιχνίδι που προηγήθηκε.

❖ Εικαστική έκφραση και γραφή. Δημιουργία διακοσμητικής τραβέρσας με τη λέξη «ΑΓΑΠΗ» γραμμένη από τους/τις μαθητές/μαθήτριες. 

4ο Εργαστήριο: «Αγαπούμε τα ίδια πράγματα. Μόνο που, όταν με χτυπάς, η δική μου καρδιά σκοτεινιάζει»

❖ Αφήγηση και επεξεργασία του παραμυθιού «Τα χέρια δε χτυπάνε, τα χέρια αγαπάνε» (συγγραφική ομάδα: οι μαθητές του 1ου ολοήμερου νηπιαγωγείου Παλαιοκάστρου, υπεύθυνη νηπιαγωγός/εικονογράφηση: Μαρία Κουτσανοπούλου, επιμέλεια κειμένων: Βιργινία Αρβανιτίδου).

❖ Εικαστική έκφραση και δημιουργία. Ατομικά ιχνογραφήματα με μαρκαδόρους και κηροπαστέλ. Διπλώνουμε στη μέση μία σελίδα και σχεδιάζουμε μία καρδιά. Χρωματίζουμε το ένα της κομμάτι με θερμά και φωτεινά χρώματα, συμβολίζοντας την καρδιά ενός ξέγνοιαστου παιδιού. Στο άλλο μισό της καρδιάς χρησιμοποιούμε ψυχρά ή σκοτεινά χρώματα, αποδίδοντας την καρδιά ενός παιδιού που υφίσταται σχολικό εκφοβισμό.

❖ Εικαστική έκφραση και γραφή. Ομαδική σύνθεση με κηροπαστέλ και μαρκαδόρους. Κόβουμε δύο όμοιες καρδιές, μια με φωτεινό και μία με σκοτεινό/σκούρο χρώμα. Ζωγραφίζουμε μέσα σε αυτές και αποδίδουμε συμβολικά αλλά και με λέξεις το μήνυμα της λεζάντας («Αγαπούμε τα ίδια πράγματα. Μόνο που, όταν με χτυπάς, η δική μου καρδιά σκοτεινιάζει»).

5ο Εργαστήριο: «Κάνε μια ευχή»

❖ Γνωριμία με το έργο και τη δράση του Ιδρύματος «Κάνε μία ευχή». Παρατήρηση του υλικού που έχει αποσταλεί. Καταστάσεις προβληματισμού, συζήτηση, ανταλλαγή απόψεων.

❖ Εικαστική έκφραση και δημιουργία. Ομαδο-συνεργατική δημιουργία αφίσας/αστεριού. Αποστολή της δημιουργίας στο ίδρυμα ως ένδειξη εκδήλωσης αγάπης και συνακόλουθη συμμετοχή στον διαγωνισμό.

❖ Φύλλο εφαρμογής (ατομικά ιχνογραφήματα με μαρκαδόρους) για το portfolio, εμπνευσμένο από την αφίσα του Ιδρύματος «Κάνε μία ευχή». Θέμα: «Σχεδίασε το Αστέρι σου!».

Αξιολόγηση

Με την ολοκλήρωση του δεύτερου θεματικού κύκλου «Ενδιαφέρομαι και Ενεργώ-Κοινωνική Συναίσθηση και Ευθύνη» με τίτλο «Όχι βία. Αφήστε μας να ανθίσουμε» διαπιστώνεται ότι οι στόχοι που τέθηκαν επιτεύχθηκαν. Οι μαθητές/μαθήτριες προβληματίστηκαν, εξέφρασαν απόψεις, αναζήτησαν λύσεις και συνετέλεσαν στη δημιουργία θετικού σχολικού κλίματος και επίλυσης συγκρουσιακών καταστάσεων.

Συμμετείχαν σε παιχνίδια και δράσεις καλλιέργειας αμοιβαίου σεβασμού, απέκτησαν ενσυναίσθηση και ευαισθητοποιήθηκαν στο ζήτημα της διαφορετικότητας και κατάρριψης στερεοτυπικών συμπεριφορών.

Ανέπτυξαν δεξιότητες μάθησης 21ου αιώνα (4cs: Κριτική σκέψη, Επικοινωνία, Συνεργασία, Δημιουργικότητα), κοινωνικής ζωής και συμμετείχαν σε συμβολικά παιχνίδια, εικαστικά δρώμενα και δημιουργικούς διαγωνισμούς.

Επεξεργάστηκαν και ερμήνευσαν σωστά αισθητηριακά ερεθίσματα, αναγνώρισαν τα ανθρώπινα συναισθήματα, ψυχαγωγήθηκαν και προβληματίστηκαν μέσα από αναγνώσματα παιδικής λογοτεχνίας.

Τέλος, παρήγαγαν εικαστικές συνθέσεις που εκτίθενται στον χώρο φιλοξενίας ειδικών επιστημόνων και γονέων κατά την υλοποίηση των προγραμματισμένων επιμορφωτικών συναντήσεων γονέων και εκπαιδευτικών, ώστε να επικοινωνήσουν μηνύματα αγάπης, πρόληψης και αντιμετώπισης φαινομένων βίας, παρενόχλησης, εξαναγκασμού και σχολικού εκφοβισμού.