«Στα φτερά μιας πεταλούδας»

 

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:

Φροντίζω το Περιβάλλον

Τομέας: 1. Οικολογία

Τίτλος προγράμματος: «Στα φτερά μιας πεταλούδας»

Χρονική διάρκεια: 6 εργαστήρια

Θεματικό Πεδίο:

Γ. Παιδί και Θετικές Επιστήμες

Γ.2. Φυσικές Επιστήμες

Γ.2.1. Ζωντανοί Οργανισμοί

Εμπλεκόμενα Θεματικά Πεδία:

Α. Παιδί και Επικοινωνία

Α.1 Γλώσσα

Α.2 ΤΠΕ

και

Δ. Παιδί, Σώμα, Δημιουργία και Έκφραση

Δ.1 Κινητική Αγωγή

Δ.2 Τέχνες

ΣΤΟΧΟΙ:

Στόχοι του προγράμματος είναι οι μαθητές/τριες:

• να διευρύνουν τις γνώσεις τους για το φυσικό περιβάλλον,
• να γνωρίσουν τον κύκλο ζωής της πεταλούδας,
• να ερμηνεύσουν στοιχεία του κόσμου μέσα από διαδικασίες περιγραφής, σύγκρισης, ταξινόμησης, αντιστοίχισης,
• να εκφραστούν καλλιτεχνικά μέσω της μουσικής,
• να εκφραστούν καλλιτεχνικά χρησιμοποιώντας δημιουργικά ποικίλα εικαστικά υλικά,
• να εξοικειωθούν με τη χρήση των Τ.Π.Ε. 

ΔΡΑΣΕΙΣ:

1^ο Εργαστήριο (5 ώρες): «Ο κύκλος ζωής της πεταλούδας»

Θεματικό Πεδίο:

Γ. Παιδί και Θετικές Επιστήμες

Γ.2. Φυσικές Επιστήμες

Γ.2.1. Ζωντανοί Οργανισμοί

Γνώσεις:

• Να αναγνωρίζουν βασικά μορφολογικά και άλλα χαρακτηριστικά των ζωντανών οργανισμών (i).
• Να διακρίνουν τα χαρακτηριστικά και τις λειτουργίες των ζώων (της πεταλούδας) (ii).
• Να προσδιορίζουν τη λειτουργία των αισθήσεων και των οργάνων στα ζώα (στην πεταλούδα) και να αναγνωρίζουν τον ρόλο τους στην προσαρμογή τους στο περιβάλλον (ii). 

Δεξιότητες:

• Να κατηγοριοποιούν τους ζωντανούς οργανισμούς με βάση χαρακτηριστικά και ιδιότητες (i).
• Να αποτυπώνουν το εσωτερικό του σώματος διαφόρων οργανισμών και να βρίσκουν ομοιότητες, διαφορές και αναλογίες στη λειτουργία τους (ii).
• Να συγκρίνουν τα διαφορετικά στάδια ανάπτυξης των ζωντανών οργανισμών και να τα συνδέουν με τον κύκλο της ζωής (ii). 

Στάσεις:

• Να συνειδητοποιούν ότι ο κύκλος της ζωής είναι μια φυσιολογική διαδικασία (ii). 

Δράσεις:

• Διεύρυνση των γνώσεων των μαθητών/τριών για το φυσικό περιβάλλον και γνωριμία με τον κύκλο ζωής της πεταλούδας. Συλλογή πληροφοριών από το διαδίκτυο, από το κέντρο μάθησης της βιβλιοθήκης και παρακολούθηση σχετικού εκπαιδευτικού video «Ο κύκλος ζωής της πεταλούδας», Σπουργιτάκια (9:45). Αξιοποίηση του παραμυθιού «Εξαφανίστηκε, εξαφανίστηκε η κάμπια-μια πρώτη ματιά στον κύκλο της ζωής μιας πεταλούδας» (συγγραφέας: Σαν Γκόντουιν, εκδόσεις Πατάκη). Επανάληψη-εμπέδωση γνώσεων μέσω φύλλων εργασίας και μέσω επίλυσης κουίζ και διαδραστικού παιχνιδιού («Βάζω στη σειρά») από την εφαρμογή Wordwall.
• Χρήση ζυμαρικών κι αναπαράσταση του κύκλου ζωής της πεταλούδας. Ταξινομήσεις/ομαδοποιήσεις, απαριθμήσεις, χρονικές ακολουθίες.

2^ο Εργαστήριο (4 ώρες): «Γλωσσικά παιχνίδια»

Θεματικό Πεδίο:

Α. Παιδί και Επικοινωνία

Α.1. Γλώσσα

Α.2. ΤΠΕ

Γνώσεις: 

• Να αναγνωρίζουν λεξιλόγιο (λειτουργικό λεξιλόγιο, λεξιλόγιο με λέξεις υψηλής συχνότητας χρήσης, ορολογία γνωστικών αντικειμένων) που συναντάται σε προφορικά κείμενα και σε διάφορα επικοινωνιακά πλαίσια (i).
• Να αναγνωρίζουν γράμματα και τα βασικά τυπογραφικά στοιχεία στα γραπτά κείμενα (iii).
• Να αντιστοιχίζουν τα φωνήματα με τα αντίστοιχα γράμματα (iii).
• Να παράγουν γραπτά κείμενα (ψηφιακά και μη ψηφιακά πολυτροπικά κείμενα) αξιοποιώντας είδη γραφής (π.χ. σκαριφήματα, ψευδογράμματα, επινοημένη γραφή) και διάφορους σημειωτικούς τρόπους (ii).
• Να αναγνωρίζουν τις ΤΠΕ με βάση τα χαρακτηριστικά και τον σκοπό λειτουργίας τους (i).
• Να αναγνωρίζουν λογισμικά ανοικτού και κλειστού τύπου σε σχέση με τις λειτουργίες και τον τρόπο χρήσης τους (i) (ii).
• Να διακρίνουν τις βασικές εντολές προγραμματισμού, προγραμματιζόμενων παιχνιδιών (π.χ. εντολές κίνησης μπροστά-πίσω- αριστερά-δεξιά) (iii).
• Να αναγνωρίζουν βασικές δομές του προγραμματισμού (ακολουθία, επανάληψη, επιλογή) (iii). 

Δεξιότητες: 

• Να αναλύουν τον προφορικό λόγο σε επιμέρους φωνολογικές μονάδες/οντότητες, όπως είναι οι λέξεις, οι συλλαβές και τα φωνήματα, και να τις χειρίζονται συνειδητά (ii).
• Να αντιστοιχίζουν τα φωνήματα με τα αντίστοιχα γράμματα (iii).
• Να εκτελούν απλές λειτουργίες/ενέργειες των ΤΠΕ για την ολοκλήρωση εργασιών/ δραστηριοτήτων (ii).
• Να εκτελούν απλές ασκήσεις πρακτικής και εξάσκησης με ειδικά λογισμικά κλειστού τύπου (i).
• Να διερευνούν, να ανακαλύπτουν, να πειραματίζονται με την κατάλληλη χρήση λογισμικών ανοικτού τύπου (ii).
• Να παίζουν, να σχεδιάζουν και να δημιουργούν ψηφιακά παιχνίδια (ii).
• Να χρησιμοποιούν τις βασικές εντολές προγραμματισμού (π.χ. εντολές κίνησης μπροστά- πίσω-αριστερά-δεξιά) (iii). 

Στάσεις: 

• Να εμπλουτίζουν το λεξιλόγιό τους (i).
• Να υιοθετούν κριτική στάση απέναντι στη χρήση των ΤΠΕ ως εργαλείου επίλυσης καθημερινών προβλημάτων και ως εργαλείου ψυχαγωγίας (iii).
• Να αντιμετωπίζουν τις ΤΠΕ ως εργαλεία που ενισχύουν τη σκέψη και τις ικανότητές τους και όχι μόνο ως μέσα διασκέδασης και ψυχαγωγίας (ii). 

Δράσεις:

• Εισαγωγή σχετικού με τον κύκλο ζωής της πεταλούδας λεξιλογίου (αυγό, κάμπια, χρυσαλίδα, κουκούλι, πεταλούδα).
• Αντιστοιχίσεις λέξεων με εικόνες.
• Αναπαραγωγή λέξεων βάζοντας τα γράμματα στη σειρά.
• Αντιγραφή λέξεων σε γραφικό επίπεδο.
• Συμπλήρωση σχετικών φύλλων εργασίας.
• Χρήση της εφαρμογής Wordwall για παιχνίδι αντιστοίχισης λέξεων με εικόνες («Ο κύκλος ζωής της πεταλούδας», Βρες το ταίρι).

3^ο Εργαστήριο (6 ώρες): «Οι πεταλούδες στην τέχνη»

Θεματικό Πεδίο:

Δ. Παιδί, Σώμα, Δημιουργία και Έκφραση

Δ.2. Τέχνες

Δ.2.1. Εικαστικές Τέχνες

 Γνώσεις:

• Να ονομάζουν γνωστούς εικαστικούς και ζωγράφους και να προσδιορίζουν τα βασικά μηνύματα που επικοινωνούν μέσα από τα έργα τους (ii). 

Δεξιότητες: 

• Να παρατηρούν ένα έργο τέχνης και να κάνουν υποθέσεις για το περιεχόμενό του (ii).
• Να συσχετίζουν προσωπικές εμπειρίες και συναισθήματα που προκύπτουν από τη θέαση ενός έργου τέχνης (ii). 

Στάσεις: 

• Να διαμορφώνουν προσωπικά κριτήρια και προτιμήσεις για τα έργα τέχνης και να σέβονται τις προτιμήσεις των άλλων (ii).
• Να εκτιμούν την τέχνη ως μια «παγκόσμια» μορφή έκφρασης και επικοινωνίας (ii). 

Δράσεις:

Με τη βοήθεια εικόνων pptx οι μαθητές/τριες μετέχουν στα ακόλουθα:

• Επανάληψη γνώσεων/πληροφοριών για την πεταλούδα και τον κύκλο ζωής της.
• Σύνδεση της πεταλούδα με την «ψυχή», συζήτηση, ανάλυση-ανάπτυξη συμβολισμών.
• Παρατήρηση και περιγραφή του τρόπου που διάφοροι ζωγράφοι απεικονίζουν τις πεταλούδες. Αναφορά στα χρώματα, στα συναισθήματα που δημιουργούν, στα ονόματα των ζωγράφων κι επιλογή αγαπημένου πίνακα (καρτέλες 3-7).
• Παρουσίαση του «Butterfly alphabet» του Νορβηγού φωτογράφου Kjell Bloch Sandved.
• Παρατήρηση και περιγραφή των ψηφιακών εικαστικών δημιουργιών του Κοζανίτη  ζωγράφου Τάκη Χάτσιου με θέμα την πεταλούδα (καρτέλες 9-11).
• Παρατήρηση και περιγραφή των εικαστικών δημιουργιών μαθητών/τριών προηγούμενων ετών με θέμα την πεταλούδα. 

4^ο Εργαστήριο (3 ώρες): «Παραμύθι και εικαστική προέκταση»

Θεματικό Πεδίο:

Α. Παιδί και Επικοινωνία

Α.1 Γλώσσα

και

Δ. Παιδί, Σώμα, Δημιουργία και Έκφραση

Δ.2. Τέχνες

Δ.2.1. Εικαστικές Τέχνες

Γνώσεις:

• Να έρχονται σε επαφή και να κατανοούν κείμενα παιδικής λογοτεχνίας.
• Να διακρίνουν τα μέσα που τους είναι χρήσιμα για τη σύνθεση μίας εικαστικής δημιουργίας (i).
• Να αναγνωρίζουν τη συμβολή όλων των αισθήσεων για τη σύνθεση μιας καλλιτεχνικής δημιουργίας (i). 

Δεξιότητες: 

• Να απολαμβάνουν και να κατανοούν αφηγήσεις.
• Να πειραματίζονται με την ανάμειξη χρωμάτων και τη χρήση διαφορετικών υλικών (i).
• Να δημιουργούν πρωτότυπα έργα ως απόκριση σε ένα ερέθισμα (παραμύθι, μουσική, πίνακας ζωγραφικής, κτλ), συνδυάζοντας υλικά με δημιουργικό τρόπο (i). 

Στάσεις: 

• Να αγαπούν τα αναγνώσματα και να εξοικειώνονται με την ακρόαση λογοτεχνικών κειμένων.
• Να αντιμετωπίζουν με φαντασία και δημιουργικότητα τη διαδικασία σύνθεσης ενός έργου τέχνης (i).
• Να υιοθετούν σταδιακά το προσωπικό τους στιλ καλλιτεχνικής έκφρασης (i).
• Να συνεργάζονται για τη δημιουργία ενός καλλιτεχνήματος (i). 

Δράσεις:

Ακρόαση του παραμυθιού «Οι πεταλουδίτσες της Ε. Παλαιολόγου-Πετρώνδα από το Ανθολόγιο Λογοτεχνικών Κειμένων (Α-Β Δημοτικού). Αναπαράσταση της ιστορίας και ανα-αφήγηση αυτής μέσω παιχνιδιού. Εικαστικές δημιουργίες με θέμα την πεταλούδα.

  

5^ο Εργαστήριο (2 ώρες): «Τραγούδι-νανούρισμα»

Θεματικό Πεδίο:

Δ. Παιδί, Σώμα, Δημιουργία και Έκφραση

Δ.2. Τέχνες

Δ.2.3. Μουσική

Γνώσεις:

• Να αναγνωρίζουν ποικίλα μουσικά είδη από ένα ευρύ ρεπερτόριο της εθνικής και παγκόσμιας μουσικής κληρονομιάς (iv).
• Να διακρίνουν τις διαφορετικές λειτουργίες της μουσικής και του τραγουδιού στην καθημερινότητα του τόπου τους και του κόσμου, όπως για να εκφράσουν συναισθήματα, να περιγράψουν σημαντικές στιγμές και να υμνήσουν κατορθώματα (iv). 

Δεξιότητες: 

• Να τραγουδούν συγχρονισμένα σε μια άτυπη χορωδία (ii).

Στάσεις: 

• Να επιδεικνύουν θετική στάση ως προς τη μουσική ακρόαση και να καλλιεργούν σταδιακά το «μουσικό» τους αυτί (i).
• Να αναπτύσσουν και να υποστηρίζουν την τραγουδιστική τους έκφραση με όλες τους τις αισθήσεις (ii).
• Να αυτοπειθαρχούν και να ελέγχουν τον εαυτό τους στην απόδοση του ρυθμού (iii). 

Δράσεις:

Ακρόαση, κατανόηση, εκμάθηση και δραματοποίηση του τραγουδιού «Το νανούρισμα της πεταλούδας» (To Nanourisma Tis Petaloudas · Hahana Kids · Tassos Ioannides · Christos Thivaios · Alcmini · Kostas Kolovos Nanourismata Gia 4 Epohes ℗ 2018 Selina Productions Released on: 2018-03-08 Producer, Music Arranger: Tassos Ioannides Lyricist: Kostas Kolovos Music Publisher: Selina Productions S.A.).

6^ο  Εργαστήριο (2 ώρες): «Διαδραστικά παιχνίδια»

Θεματικό Πεδίο:

Α. Παιδί και Επικοινωνία

Α.2. ΤΠΕ

Γνώσεις: 

• Να αναγνωρίζουν τις ΤΠΕ με βάση τα χαρακτηριστικά και τον σκοπό λειτουργίας τους (i).
• Να αναγνωρίζουν λογισμικά ανοικτού και κλειστού τύπου σε σχέση με τις λειτουργίες και τον τρόπο χρήσης τους (i) (ii).
• Να διακρίνουν τις βασικές εντολές προγραμματισμού, προγραμματιζόμενων παιχνιδιών (π.χ. εντολές κίνησης μπροστά-πίσω- αριστερά-δεξιά) (iii).
• Να αναγνωρίζουν βασικές δομές του προγραμματισμού (ακολουθία, επανάληψη, επιλογή) (iii). 

Δεξιότητες: 

• Να εκτελούν απλές λειτουργίες/ενέργειες των ΤΠΕ για την ολοκλήρωση εργασιών/ δραστηριοτήτων (ii).
• Να εκτελούν απλές ασκήσεις πρακτικής και εξάσκησης με ειδικά λογισμικά κλειστού τύπου (i).
• Να διερευνούν, να ανακαλύπτουν, να πειραματίζονται με την κατάλληλη χρήση λογισμικών ανοικτού τύπου (ii).
• Να παίζουν, να σχεδιάζουν και να δημιουργούν ψηφιακά παιχνίδια (ii).
• Να χρησιμοποιούν τις βασικές εντολές προγραμματισμού (π.χ. εντολές κίνησης μπροστά- πίσω-αριστερά-δεξιά) (iii). 

Στάσεις: 

• Να υιοθετούν κριτική στάση απέναντι στη χρήση των ΤΠΕ ως εργαλείου επίλυσης καθημερινών προβλημάτων και ως εργαλείου ψυχαγωγίας (iii).
• Να αντιμετωπίζουν τις ΤΠΕ ως εργαλεία που ενισχύουν τη σκέψη και τις ικανότητές τους και όχι μόνο ως μέσα διασκέδασης και ψυχαγωγίας (ii). 

Δράσεις:

• Χρήση της εφαρμογής LearningApps.org για το παιχνίδι «Memory. Πεταλούδες» (δημιουργός Χαρίκλεια Καλλιανίδου).
• Χρήση της εφαρμογής Jigshowplanet για τη δημιουργία δύο παζλ («Πεταλούδα ψυχρών χρωμάτων» & «Πεταλούδα θερμών χρωμάτων», δημιουργός Χαρίκλεια Καλλιανίδου).

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑ

• Πεντέρη, Ε., Χλαπάνα, Ε., Μέλλιου, Κ., Φιλιππίδη, Α., & Μαρινάτου, Θ. (2022). Πρόγραμμα Σπουδών Για την Προσχολική Εκπαίδευση – Διευρυμένη Εκδοχή (2η Έκδοση, 2022 ΙΕΠ). Στο πλαίσιο της Πράξης «Αναβάθμιση των Προγραμμάτων Σπουδών και Δημιουργία Εκπαιδευτικού Υλικού Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης» του ΙΕΠ με MIS 5035542
• Παραμύθι: «Εξαφανίστηκε, εξαφανίστηκε η κάμπια-μια πρώτη ματιά στον κύκλο της ζωής μιας πεταλούδας», συγγραφέας: Σαν Γκόντουιν, εκδόσεις Πατάκη
• Wardwall «Ο κύκλος ζωής της πεταλούδας», κουίζ: https://wordwall.net/el/resource/91895266/%CE%BF-%CE%BA%CF%8D%CE%BA%CE%BB%CE%BF%CF%82-%CE%B6%CF%89%CE%AE%CF%82-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CF%8D%CE%B4%CE%B1%CF%82
• Wardwall «Ο κύκλος ζωής της πεταλούδας», βάζω στη σειρά: https://wordwall.net/el/resource/14070592/%CE%BF-%CE%BA%CF%8D%CE%BA%CE%BB%CE%BF%CF%82-%CE%B6%CF%89%CE%AE%CF%82-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CF%8D%CE%B4%CE%B1%CF%82  
• video «Ο κύκλος ζωής της πεταλούδας», Σπουργιτάκια: https://www.youtube.com/watch?v=NQb9Rc2Cwmo)
• Wardwall «Ο κύκλος ζωής της πεταλούδας», Βρες το ταίρι: https://wordwall.net/el/resource/1631225/%CE%BF-%CE%BA%CF%8D%CE%BA%CE%BB%CE%BF%CF%82-%CE%B6%CF%89%CE%AE%CF%82-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CF%8D%CE%B4%CE%B1%CF%82
• Pptx (δημιουργός Χαρίκλεια Καλλιανίδου): https://docs.google.com/presentation/d/1w2DNW9VqaOAwMYq3882JFOKAT8x8miTm/edit?usp=sharing&ouid=107534557810121010496&rtpof=true&sd=true
• Παραμύθι «Οι πεταλουδίτσες»: http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2160/Anthologio_A-B-Dimotikou_html-empl/index5_11.html
• Τραγούδι: To Nanourisma Tis Petaloudas (Hahana Kids): https://www.youtube.com/watch?v=SX5jxjVLq1E
• LearningApps.org: Παιχνίδι memory: https://learningapps.org/display?v=p7s3z10pt23 
• Jigshowplanet

1. Πεταλούδα ψυχρών χρωμάτων: https://www.jigsawplanet.com/?rc=play&pid=16c73dddcb2f  
2. Πεταλούδα θερμών χρωμάτων: https://www.jigsawplanet.com/?rc=play&pid=0659176a3702